Chương 4: Luận về sanh tử đại sự phần 1- 2 Sanh mạng vô thường và khuyên chuyên cậy vào phật lực.

Con người thường bị cuốn vào những lo toan của đời sống, luôn chuẩn bị cho hiện tại và hoạch định cho tương lai. Thế nhưng, trước vấn đề hệ trọng nhất của một đời người là sanh tử, mấy ai thật sự dừng lại để quán chiếu sâu sắc?

Vì vậy câu hỏi đặt ra là trước vô thường và cái chết con người cần tu tập thế nào để giữ được tâm an và không bị nghiệp lực chi phối? Nếu vô thường đến ngay hôm nay thì bạn có thể an nhiên nương nơi phật hiệu hay vẫn còn gì chưa buông xuống được?

Nhà An đang học tập và thực hành theo pháp môn niệm Phật cầu vãng sanh. Với người tu tập, sanh tử là việc đại sự; còn với người đời, cái chết thường bị xem là điều xa vời, chỉ nghĩ đến khi tuổi già sức yếu. Người thế gian có thể chuẩn bị cho cái chết bằng tài sản hay nơi an nghỉ. Người tu tập tin vào luân hồi, học bài học cần chuyển hóa trong cuộc đời này và xem đây là vấn đề quan trọng nhất để không bị cuốn đi theo đời sống.

Khi có niềm tin sâu sắc và phát nguyện tha thiết, chúng ta sẽ tinh tấn hành trì. Khi biết chuyển tâm luyến ái nơi người thân thành tâm hướng về Phật A Di Đà, ta sẽ dần chuyên chú nơi câu Phật hiệu. Khi ấy, niệm Phật không còn là sự cố gắng về số lượng, mà trở thành niềm hoan hỷ và nương tựa chân thật trong tâm.

Quán niệm về cái chết không phải để bi quan, mà để học cách buông xuống và chuẩn bị cho giờ phút cuối đời bằng tâm thế tỉnh thức. Khi hiểu rõ vô thường, chúng ta sẽ tập đối diện với sanh tử bằng sự an nhiên, không hoảng hốt, không bám víu. Từ đó, việc đời dần nhẹ hơn và sự tu tập trở thành ưu tiên trong đời sống. (Chia sẻ từ Diệu Tiên)

Trong thời đại hôm nay, vô thường diễn ra từng ngày. Có người ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ, có người chưa kịp biết đến Phật pháp. Điều đó nhắc nhở chúng ta rằng sinh tử không chờ tuổi già, cũng không phân biệt giàu nghèo hay địa vị.

Nhiều người tuy đã phát nguyện tu tập nhưng việc thực hành chưa liên tục vì còn bị đời sống kéo lôi. Tâm ái luyến người thân, chấp trước vào thân này vẫn là sợi dây ràng buộc rất lớn. Nếu hôm nay vô thường đến, ta có thật sự hoan hỷ hay vẫn còn tham luyến?

Vì vậy, người tu cần luôn ghi nhớ chữ “Tử” trên đầu để tinh tấn tu hành. Theo lời Kinh dạy, cần giữ gìn luân thường đạo lý, ăn chay niệm Phật, tránh điều ác, siêng làm điều lành, kiêng sát sanh và nuôi dưỡng tâm từ bi. Quan trọng hơn hết là luôn nương nơi câu Phật hiệu, kết hợp tự lực và tha lực để vượt thắng nghiệp lực sâu dày. (Chia sẻ từ Dung Nguyễn và Vũ Hương)

Vì sao Ấn Quang Đại Sư lại nhấn mạnh vào việc chuyên cậy vào Phật lực thời mạt pháp này. Đâu là các biểu hiện về sự ngã mạn của người tu tập?

Con người đến với cuộc đời này đều do nghiệp lực dẫn dắt, và lúc đối diện sinh tử cũng chính là lúc nghiệp lực hiện hành mạnh mẽ nhất. Nếu công phu chưa đủ sâu, trong khi mỗi ngày vẫn tạo nhiều nghiệp bất thiện, thì chỉ nương nơi tự lực thôi rất khó vượt thoát.

Trên con đường tu tập, người học Phật rất dễ sinh tâm ngã mạn khi có đôi chút hiểu biết hay chút ít công phu. Nhiều khi tưởng rằng mình đang tiến bộ, nhưng sâu bên trong vẫn còn tâm phân biệt, hơn thua và chấp vào cái thấy của bản thân.

Tổ Ấn Quang từng nhắc nhở: “Công phu càng cao, nhân ngã càng tăng.” Vì vậy, người tu cần luôn phản chiếu lại chính mình, nhận diện những tập khí vi tế của ngã mạn để chuyển hóa.

Được thân người là điều vô cùng quý báu, khó được như hình ảnh con rùa mù trăm năm nổi lên mặt biển gặp được bộng cây nổi. Thân người như chiếc bè để vượt sông mê. Nếu thân này mất đi mà công phu chưa thành tựu thì thật khó có cơ hội tu tập trở lại.

Vì vậy, người học Phật cần nương vào Phật lực với lòng tin sâu, nguyện thiết và hành chuyên để được “đới nghiệp vãng sanh”. Mỗi hơi thở vào ra là đời sống đang ngắn lại từng chút, nên cần tinh tấn hành trì và luôn hướng tâm về Phật A Di Đà. (An Lạc chia sẻ)

Dù là Thiền hay Tịnh, mục đích cuối cùng vẫn là quay về quán chiếu nội tâm, làm cho tâm được thanh tịnh và an định. Khác nhau ở phương tiện hành trì, nhưng đều hướng đến sự giải thoát và giác ngộ. Tâm ngã mạn đôi khi còn biểu hiện ở sự phân biệt pháp môn, cho rằng pháp môn mình đang tu là hơn hết. (Anh Đức chia sẻ)

Khi có chút chánh kiến hay chút hiểu biết về đạo, nhiều người dễ khởi tâm phân biệt và phán xét người khác. Có khi việc chia sẻ Phật pháp xuất phát từ mong muốn giúp người, nhưng sâu bên trong vẫn còn sự thể hiện cái tôi mà chính mình chưa nhận ra.

Ngay cả khi thực hành thiền và có được sự tĩnh lặng, an lạc, chúng ta cũng dễ sinh tâm mong cầu cảm ứng hay cho rằng mình đã đạt được điều gì đặc biệt. Vì vậy, điều quan trọng là luôn quan sát lại chính mình, nhận diện tâm ngã mạn trong từng hoạt động và từng suy nghĩ hằng ngày để chuyển hóa dần dần. (Diệu Hoàng chia sẻ)

Kết thúc buổi trà đàm, cô Thu Hồng đã có những chia sẻ sâu sắc và đầy ý nghĩa. Trên hành trình tu học, đôi khi làm nhiều hay hiểu nhiều chưa hẳn quan trọng bằng việc quán chiếu sâu sắc một vấn đề để thật sự thấu rõ và chuyển hóa nơi tự thân.

Ngài Ấn Quang Đại Sư luôn nhắc nhở người học Phật phải giữ tâm khiêm cung và nương vào Phật lực. Bởi trong thời mạt pháp, chỉ dựa vào tự lực thôi thì rất khó vượt thoát nghiệp lực sâu dày của chính mình.

Tâm ngã mạn thường rất vi tế, khó nhận ra nơi bản thân nhưng lại dễ nhìn thấy ở người khác. Vì vậy, sự lễ lạy, sám hối và thực hành khiêm cung chính là phương pháp giúp người tu chuyển hóa bản ngã của mình.

Hiểu rõ sanh tử là việc đại sự, mỗi ngày chúng ta cần tự nhắc mình tinh tấn hơn trong tu tập, gìn giữ thân – khẩu – ý thanh tịnh, nương nơi câu Phật hiệu mà quay về tự tánh an lành.

Nguyện cho tất cả chúng ta đều giữ vững tín – nguyện – hạnh và cùng gặp nhau nơi cõi Tây Phương Cực Lạc.

Chia sẻ từ chị Ngọc Hạnh và Bích Trần - 108 Nhà An

Thời nay người ta dễ “nói đúng”, nhưng khó “sống đúng”. Còn Phật Hoàng, Ngài không để lại cho đời một hệ thống giáo lý phức tạp, mà để lại một chuẩn mực sống: sống đúng, sống tỉnh, và sống có trách nhiệm với chính mình và với đời. Khi Ngài từ bỏ ngai vàng, lên Yên Tử tu hành:

• Ngài từ bỏ rất dứt khoát: bỏ ngai vàng, đi bộ từ kinh thành đến Yên Tử, sống đời giản dị và tu theo 12 hạnh đầu đà • Lấy thân hành làm phương tiện giáo hóa chính

• Chủ trương Thập thiện, sống đạo giữa đời (không ép xuất gia)

• Tinh thần trung đạo – tùy duyên – hòa hợp

Khi đi giáo hóa, khi trở thành thiền sư, Trần Nhân Tông không chọn cách ẩn mình hoàn toàn, mà đi vào đời, lấy chính thân mình làm bài pháp. Không nói những điều cao xa, Ngài chỉ dạy dân chúng giữ mười điều thiện, sống tốt ngay trong đời sống hằng ngày. Điều đặc biệt là Ngài không tách đạo và đời. Ngài không bắt ai phải bỏ hết để tu, mà chỉ chỉ ra cách để mỗi người có thể sống đúng ngay trong vị trí của mình. Khi sang Chiêm Thành, sử không ghi nhiều lời giảng, nhưng chính cách sống, đức hạnh và trí tuệ của Ngài đã tạo nên sự kính phục. Đó là kiểu giáo hóa “hương bay ngược gió” — không cần nói nhiều, nhưng lan rất xa. Ngài không truyền đạo bằng lời nói — mà bằng cách sống, theo đúng tinh thần Phật Giáo từ xưa đến nay. Lấy thân pháp làm trọng, lấy trung đạo làm gốc, lấy bao dung, từ bi, trí tuệ mà ứng xử nhưng với con đường giải thoát thì phải rõ ràng và dũng mãnh. Và có lẽ, điều khó nhất không phải là hiểu được con đường ấy — mà là đủ can đảm để bắt đầu sống theo nó. Giữa một thời đại ai cũng có thể nói rất hay, thì người dám sống đúng — dù chỉ một phần nhỏ thôi — đã là đang bước những bước đầu tiên trên con đường mà Ngài đã đi.

Chia sẻ của Mai Nguyễn – thành viên 108 Nhà An.

Sau hành trình Thiền An Yên Tử, buổi trà đàm số 1 của Nhà An không đơn thuần là một buổi chia sẻ, mà là một không gian rất đặc biệt — nơi mỗi người được nhìn lại chính mình, lắng nghe nhau và cùng nhau gọi tên những chuyển hóa đã và đang diễn ra trên hành trình tu tập.

Yên Tử, với nhiều người, có thể là một điểm đến.
Nhưng với Nhà An, đó là một hành trình trở về.

Trở về để lắng lại.
Trở về để soi chiếu.
Và trở về để bắt đầu lại — một cách tỉnh thức hơn.

Nhữg bài học đọng lại từ từng thành viên

Chị Nguyễn Hương – Khi Đạo và Đời không còn tách rời

Chị Hương chia sẻ một điều rất sâu sắc:

Khi không có chánh niệm, Đạo và Đời là hai con đường song song.

Chúng ta dễ rơi vào trạng thái:
lúc “tu” thì tu, lúc “đời” thì lại cuốn theo đời.

Nhưng khi có chánh niệm và trí tuệ, thì Đạo không còn nằm riêng ở chùa, mà thấm vào từng hành động, từng suy nghĩ, từng cách mình sống mỗi ngày.

Một bài học nữa khiến mình rất thấm là về chấp tướng.
Người tu đôi khi lại vô tình chấp vào việc đi chùa, thiền định, niệm Phật… mà quên mất rằng đó chỉ là phương tiện, không phải cứu cánh.

Nếu mình chỉ bám vào hình thức, mà quên quay về với tâm mình, thì rất dễ rơi vào “tu mà chưa thật sự chuyển hóa”.

Bởi suy cho cùng:
Phật không ở đâu xa — Phật ở ngay trong tâm mình.

Em Mai – Nhìn cảnh để thấy tâm

Em Mai mang đến một góc nhìn rất “thức tỉnh”:

Giữa cuộc sống, đôi khi chúng ta cảm thấy mông lung, bị kéo đi bởi hoàn cảnh, bởi những gì đang diễn ra bên ngoài.

Nhưng khi bắt đầu hiểu về Pháp, em nhận ra rằng:
mọi cảnh diễn ra chỉ là cơ hội để mình quan sát tâm mình.

Không phải để mình phản ứng.
Không phải để mình phán xét.
Mà để thấy.

Một khi mình còn nhìn ra bên ngoài quá nhiều, mình sẽ dễ bị cảnh kéo đi.
Nhưng khi biết quay vào bên trong, quan sát chính mình, thì dần dần mình sẽ không còn bị ngoại cảnh chi phối nữa.

Một điều rất thật mà em chia sẻ khiến ai cũng tâm đắc:
chỉ khi gặp bế tắc trong cuộc sống, mình mới thấy hết giá trị của việc được quay về — được trở về “Nhà”, trở về Yên Tử.

Và cũng từ đó, em nhấn mạnh một điều rất quan trọng:
phải có phát nguyện và sự tinh tấn trong tu tập, không thể đi theo cảm hứng nhất thời.

Chị Lưu Hiền – Buông bớt để nhẹ lòng mà đi

Chị Lưu Hiền chia sẻ một hình ảnh rất giản dị nhưng sâu sắc:

Trên hành trình tu tập, đừng mang vác quá nhiều hành lý.

Chúng ta thường mang theo rất nhiều thứ:
lo lắng, kỳ vọng, tổn thương, chấp niệm…

Nhưng càng mang nhiều, bước chân càng nặng.

Tu tập, đôi khi không phải là “thêm vào”, mà là buông bớt đi.
Buông để nhẹ.
Buông để tin.
Buông để đi tiếp.

Chị Hiền cũng nhấn mạnh thêm một lần nữa cho chúng ta bài học về chánh niệm trong từng bước chân —
khi mình thực sự hiện diện, đối diện với hoàn cảnh bằng sự hiểu biết, thì hành trình sẽ trở nên chậm rãi hơn, nhẹ nhàng hơn, và tự tại hơn.

Chỉ cần đi — rồi sẽ tới.
Nhưng phải đi trong tỉnh thức.

Chị Ngọc Tiếm – Hành trình “ngược dòng”

Chị Ngọc Tiếm mang đến một hình ảnh rất thú vị:

Khi nhiều người “săn mây”, chúng ta lại “săn tâm”.

Giữa một thế giới luôn vội vã, hối hả, chạy theo bên ngoài, thì hành trình tu tập lại là hành trình đi ngược dòng:

· Người ta chạy nhanh — mình học cách đi chậm

· Người ta tìm kiếm bên ngoài — mình quay về bên trong

· Người ta gom góp — mình học cách buông

Chị cũng chia sẻ về việc giữ Nguyện —
không chỉ tu cho bản thân, mà còn thành kính mời tổ tiên, oan gia trái chủ cùng tu tập, cùng chuyển hóa.

Chính sự giữ Nguyện liên tục sẽ giúp mình duy trì được sự tinh tấn trên hành trình dài.

Lời kết từ Cô Hồng – Con đường quay về chính mình

Khép lại buổi trà đàm, cô Hồng đúc kết lại bằng những từ khóa rất cốt lõi:

Phản quang tự kỷ

Soi lại mình.
Ứng dụng vào đời.
Rồi lại tiếp tục soi lại.

Đó là một vòng lặp không ngừng — nhưng chính vòng lặp đó tạo nên sự trưởng thành trong tu tập.

Tinh tấn – Chánh niệm – Tỉnh giác

Không phải là điều gì quá lớn lao,
mà là sự thực hành đều đặn mỗi ngày.

Ba ngôi nương tựa

· Phật – Người thầy dẫn đường

· Pháp – Con đường để đi

· Tăng – Tăng đoàn để nương tựa

Cùng với đó là sự gia trì thông qua việc niệm Phật, giữ tâm chánh niệm trước những gì mắt thấy – tai nghe – mũi ngửi – lưỡi nếm trong đời sống hằng ngày.

Tất cả tạo nên một nền tảng vững chắc:
Phật lực – Pháp lực – Công đức lực
giúp mỗi người vững vàng hơn trên hành trình tu tập.

Điều đọnglại sau buổi trà đàm

Sau tất cả những chia sẻ, điều mình nhận ra rất rõ là:

Tu không phải là rời khỏi cuộc đời,

mà là học cách sống trong cuộc đời một cách tỉnh thức hơn.**

Đạo không nằm ở đâu xa.
Đạo nằm ngay trong cách mình nhìn một sự việc,
cách mình phản ứng với một cảm xúc,
và cách mình quay về với chính mình mỗi ngày.

Hành trình Yên Tử có thể đã kết thúc,
nhưng hành trình tu tập thì vẫn đang tiếp diễn —
trong từng hơi thở, từng bước chân, từng lựa chọn của mỗi người.

Biết ơn hành trình.
Biết ơn những con người đồng hành.
Và biết ơn vì mỗi ngày, mình lại có cơ hội hiểu mình hơn một chút, buông nhẹ hơn một chút, và sống sâu hơn một chút.

Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật

Nam Mô A Di Đà Phật

Nam Mô Trúc Lâm Yên Tử Phật Hoàng Trần Nhân Tông.

Chia sẻ từ Cao Trang Và Lan Anh - 108 Nhà An

Mời cả nhà cùng lắng nghe chia sẻ của bạn Nguyễn Thuỳ, thành viên lớp 108 khoá K01 nhé.