Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật
Nam Mô A Di Đà Phật
Nam Mô Quán Thế Âm Bồ Tát
Nam Mô Trúc Lâm Yên Tử Phật Hoàng Trần Nhân Tông
Yên Tử – Hành trình không chỉ là những bước chân mà là sự tiếp nối
6h sáng ngày 04/04, mình cùng mọi người trong đoàn bước những bước chân đầu tiên từ lối vào gần chùa Giải Oan và bắt đầu hành trình Yên Tử, chuyến đi thứ ba của mình trong năm 2026.
Không phải lần đầu tiên leo núi, nhưng hoàn cảnh mỗi lần đều không giống nhau. Giữa dòng người đông đúc trước nay chưa từng gặp, mình chợt nhận ra bản thân đã không còn vội vã như trước, không còn bị cuốn theo những câu chuyện, những nhịp bước của người khác.
Mỗi bước chân chỉ là sự tập trung và chuyên chú vào hơi thở, lặng lẽ theo nhịp của chính mình. Một sự thay đổi nhỏ thôi, nhưng nó như một sự kiểm chứng cho những gì mà mình đã thực hành trong thời gian qua.
Cũng gợi mở trong mình một câu hỏi: phải chăng khi mỗi người tìm được nhịp đi của riêng mình thì hành trình mới thực sự bắt đầu.
Trên đường đi, mình gặp rất nhiều bạn trẻ. Có bạn đi với sự hào hứng, háo hức, nhưng cũng có không ít người đến đây chỉ vì lời rủ rê, một bài review trên mạng hay đi theo phong trào để check-in và săn mây.
Và rồi khi thời tiết không như ý, những con dốc dài và cao hơn so với dự tính thì sự hào hứng ban đầu nhường chỗ cho sự mệt mỏi, chán nản và hối hận.
Mình nhìn thấy hình ảnh của bản thân trong các em, bởi đã có một thời mình cũng từng bước đi trong đời như vậy.
Học vì mong muốn của cha mẹ.
Chọn ngành nghề theo “trend” của xã hội.
Chính vì không biết mục đích và mong muốn của bản thân là gì nên mỗi bước đi đều vô định và dễ mất phương hướng.
Khi không biết mục đích sống, ta rất dễ bị cuốn theo hoàn cảnh: gặp thuận thì vui, gặp nghịch thì nản, thấy người khác đi nhanh thì vội vã, thấy người khác dừng lại thì hoang mang. Nhưng khi bắt đầu hiểu rõ mục đích sống của mình, dù chỉ là một điều rất giản dị thôi, thì bên trong cũng sẽ xuất hiện một trục rất vững vàng.
Con đường tu tập cũng như vậy.
Nếu tu mà không rõ mình tu để làm gì thì rất dễ rơi vào hình thức: lúc thì tinh tấn, lúc lại buông xuôi, có hôm có cảm hứng thì hành trì, ngày nào mệt mỏi thì bỏ dở.
Nhưng khi mình hiểu rõ: tu không phải để trở thành ai khác hay vì quý mến một ai đó, mà tu tập đơn giản là để trở về với chính mình, với bản tính vắng lặng bên trong, sáng suốt và tự do thì ta sẽ kiên định hơn.
Giống như khi leo Yên Tử, nếu chỉ vì cảnh đẹp hay vì một bức ảnh săn mây thì chỉ cần mây không xuất hiện, người ta có thể quay về trong thất vọng, hay hối hận.
Nhưng nếu ta đi với một tâm nguyện rõ ràng, mỗi bước chân là một lần quay về với chính mình, để tri ân những người thầy nơi đây thì dù trời mưa hay đường trơn, ta vẫn tiếp tục đi — không phải vì cố chấp hay muốn chứng minh điều gì, mà vì mình đã hiểu vì sao mình bắt đầu.
Sự kiên định không đến từ việc gồng mình, mà đến từ sự rõ ràng và thấu suốt bên trong.
Khi lý do đủ sâu, con đường sẽ đủ dài. Tu tập không phải là cố gắng đi thật nhanh hay để đạt được điều gì đó, mà là đi để buông bớt phiền muộn bên ngoài, hướng đến giải thoát tham sân si bên trong.
Một thông điệp khác mà mình nhận ra khi thực hành thiền lạy tại chân đài Quan Thế Âm bên chùa Bảo Sái.
Trong lúc thực hành, mình có nhìn lên bảo tượng. Nhưng hôm ấy, khuôn mặt của Quan Thế Âm Bồ Tát lại bị che khuất bởi tán lá cây.
Ban đầu, điều này khiến mình có chút hụt hẫng và khởi lên những bất như ý nho nhỏ, rồi mình cũng bỏ qua và tiếp tục thực hành. Nhưng lại liên tục bị cuốn theo những thứ xung quanh: cây nhan đang cháy, những vọng động đang đến, và cơn buồn ngủ vây quanh.
Mình phản quang và nhận ra bản thân đang phân tâm, đang buồn ngủ. Mình kéo tâm mình về, nhắc nhở rằng mình đang sao nhãng, đang bị kéo đi. Sự giằng co diễn ra liên tục: lúc tập trung, lúc lại mất tập trung. Cho đến khi mình quyết định nhắm mắt lại.
Bởi vì khi nhắm mắt mà không tập trung thì rất dễ bị ngã, nên mình buộc phải thực sự chú tâm.
Kỳ diệu thay, khi tâm tập trung thì sự mệt mỏi dần tan đi. Dù lúc đó đã là bốn tiếng sau khi bắt đầu, nhưng sự chán nản hay buồn ngủ cũng không còn. Chỉ còn lại một cảm giác rất nhẹ và rất tĩnh.
Thân thể vững vàng, không va chạm, tâm trí không còn nhớ về quá khứ hay lo cho tương lai, chỉ còn lại sự hiện diện trọn vẹn trong giây phút hiện tại.
Đến khi trà đàm cùng nhà An, mình mới nhận ra, à, bài học ở đây chính là bớt nhìn bên ngoài lại, và lắng nghe nhiều hơn.
Người ta thường nhớ đến Quan Thế Âm Bồ Tát như một đấng đại bi lắng nghe mọi khổ đau của chúng sinh, nhưng ít khi nhớ rằng hạnh nguyện sâu xa của Ngài là lắng nghe chính mình. Nghe xem mình đang nghĩ gì, đang nói gì, đang làm gì.
Chúng ta quen với việc phải nhìn thấy mới cảm thấy đủ đầy. Nhưng khi nhắm mắt lại, mình nhận ra mình đang bị cảnh bên ngoài kéo đi quá nhiều.
Chúng ta bị bao quanh bởi vô số âm thanh và hình ảnh, những dòng thông tin, những video ngắn khiến ta tưởng rằng mình đang kết nối, nhưng thực ra lại đang dần rời xa chính mình.
Chúng ta nghe rất nhiều nhưng bỏ qua những tín hiệu kêu cứu nơi bên trong chính mình từ những bộ phận đang đau hoặc những sự căng thẳng bất annơi tâm trí.
Và vì thế khi mệt mỏi ta thường tìm cách để chạy ra bên ngoài, ví dụ như tìm một bộ phim để xem, tìm một bài hát để nghe, hoặc tìm một nơi để đổi cảnh cho lòng bình an, thay vì quay về và quan sát lắng nghe bên trong.
Thông điệp với bản thân mình có lẽ là sự buông. Không phải buông xuôi, mà là buông bớt những điều không cần thiết.
Buông những thói quen tưởng là tự do nhưng thực ra là ràng buộc. Buông nhu cầu phải được nhìn nhận từ bên ngoài.
Khi đó, một sự tự do khác bắt đầu xuất hiện — một sự tự do không phụ thuộc vào hoàn cảnh.
Mình chợt nhớ về Phật Hoàng Trần Nhân Tông — người đã lựa chọn buông bỏ nhưng không buông xuôi.
Ngài đã làm tròn tất cả các vai: một vị vua, một người cha, và một hành giả.
Ngài lên Yên Tử không phải để trốn đời, mà để đi sâu vào bên trong cõi tâm. Ngài lên núi không phải để tìm cảnh đẹp, mà để tìm chân lý — cho chính mình và cho muôn người.
Ngài không dạy chúng ta rời bỏ cuộc đời, mà dạy cách sống giữa đời mà không bị đời cuốn đi.
Sự tiếp nối cũng vậy, nó không nằm ở hình thức, không nằm ở việc leo núi, mà nằm ở nơi tâm — ở việc chúng ta có đang sống tỉnh thức giữa cuộc đời hay không.
Ngày xưa, Phật Hoàng lên Yên Tử để tìm ra con đường. Thì hôm nay, mỗi người trong chúng ta đều được trao cơ hội để bước đi trên con đường ấy theo cách của riêng mình.
Mình chia sẻ những điều này không phải vì mình đã hiểu hết, mà là vì mình biết rằng mình vẫn đang học. Học cách đi chậm lại, học cách lắng nghe, học cách không chạy theo những thứ không cần thiết.
Và nếu có thể, mình mong rằng từ những điều nhỏ bé ấy, mình có thể trở thành một phần rất khiêm tốn trong dòng chảy của sự tiếp nối.
Khi xung quanh xô bồ mà mình vẫn đi được theo nhịp của chính mình, đó chính là sự tiếp nối của tỉnh thức và chánh niệm.
Khi không chạy theo đám đông mà biết rõ mình đi vì điều gì, đó chính là sự tiếp nối của trí tuệ.
Khi biết dừng lại, buông bỏ những phiền nhiễu và lắng nghe chính mình, làm tốt các trách nhiệm của bản thân, đó chính là sự tiếp nối của con đường sống hài hòa giữa đạo và đời.
04042026 Diệu Minh