BUỔI TRÀ ĐÀM SỐ 1
PHẬT HOÀNG TRẦN NHÂN TÔNG - ĐẠO VÀ ĐỜI
GIAI ĐOẠN NGÀI ĐÁNH GIẶC
1. Tóm tắt tiểu sử Vua Trần Nhân Tông (1258 – 1308)
- Họ và tên: Trần Khâm, Phật Kim.
- Vua là con trưởng của Trần Thánh Tông, thân mẫu là Nguyên Thánh Thiên Cảm hoàng thái hậu.
- Vua sinh ngày 11 tháng 11 năm Mậu Ngọ (1258).
- Được lập làm thái tử năm Giáp Tuất (1274), 16 tuổi.
Ngài đã 2 lần từ chối ngôi vị nhưng vua cha không đồng ý, sau đó vua cha cưới vợ cho Ngài, dù sống trong vui hòa, hạnh phúc nhưng tâm Ngài luôn ưa thích sự tu hành. Một đêm nọ, Ngài trèo thành trốn đi với ý định vào núi Yên Tử tu hành, vua cha hay tin, bèn sai quân lính đi tìm, bất đắc dĩ Ngài phải quay về cung thành.
- Được truyền ngôi ngày 22 tháng 10 năm Mậu Dần (1279), 21 tuổi.
Dù ở ngôi vị cao sang, Ngài vẫn giữ mình thanh tịnh, thường đến chùa Tư Phước tu tập. MỘt hôm nghỉ trưa, Ngài mơ thấy trong rốn mọc lên một hoa sen vàng lớn bằng bánh xe, trên hoa sen có Đức Phật vàng. Có người đứng bên cạnh Ngài nói: “Biết ông Phật này chăng? Là Đức Phật Biến Chiếu. Sau giấc mơ đó, Ngài bắt đầu ăn chay nên thân thể gầy ốm. Vua Thánh Tông biết được nên khóc than: “Nay ta đã già, chỉ trông cậy một mình con, con lại làm như thế, làm sao gánh vác được sự nghiệp của tổ tiên?”. Mặc dù rơi nước mắt nhưng Ngài vẫn quyết ăn chay.
- Ở ngôi 14 năm (1279 – 1293), trong thời gian ở ngôi, vua đã đặt hai niên hiệu:
+ Thiệu Bảo: 1279 – 1285
+ Trùng Hưng: 1285 - 1293
- Nhường ngôi cho con là Trần Anh Tông để làm Thái thượng hoàng 6 năm (1293 - 1299)
- Năm 1299, Trần Nhân Tông xuất gia tu hành và là người sáng lập ra Thiền Tông Trúc Lâm Yên Tử ở nước ta.
- Vua mất ngày 01 tháng 11 năm Mậu Thân (1308), thọ 51 tuổi .
Trong 14 năm làm vua, Ngài trải qua 2 kỳ chống quân Mông Nguyên bảo vệ đất nước. Trước tình hình, thế lực của ngoại xâm, Ngài lãnh đạo nhân dân đưa ra quyết sách: (1) đánh hay không đánh, (2) vườn không nhà trống, thông qua hội nghị Bình Than (1282) và hội nghị Diên Hồng (1285), huy động sức mạnh toàn dân chống giặc Nguyên Mông xâm lược.
Vì sao vị vua tu hành như Trần Nhân Tông vẫn lãnh đạo chiến đấu chống giặc? Điều này có trái với giới sát sinh của Phật giáo? Tư tưởng đạo Phật được Ngài vận dụng trong thời kỳ kháng chiến như thế nào?
Thời đó, quân Mông Cổ tàn bạo, bành trướng các nước. Mỗi lần nghe thấy bốn từ “Thiết kỵ Mông Cổ“, cả đại lục Âu, Á, Phi đều không khỏi run sợ… Họ được mệnh danh là bất khả chiến bại, vó ngựa quân Mông Cổ đi đến đâu là chiến thắng vang dội đến đó.
Trần Thái Tông với tinh thần nhập thế. Ngài lấy ý kiến của thần dân thông qua Hội nghị Diên Hồng, khơi dậy tinh nhần nhân nghĩa của dân, của quân thần tạo thành một khối đòan kết thống nhất và chiến đấu. Trong chiến thuật, Ngài luôn cố gắng hòa giải, khi không được nữa, Ngài mới cho đánh, áp dụng kế sách “ vườn không nhà trống” nhằm giảm thiểu sự chết chóc của muôn dân cũng như giảm thiểu tội lỗi của giặc. Cuộc chiến dưới sự lãnh đạo của Ngài là vì bảo vệ sự sống của nhân dân, thể hiện tinh thần vô ngã.
Khi nhìn thấy thủ cấp của tướng giặc Toa Đô: Ngài thương xót và dùng hoàng bào để đậy thủ cấp và cho an táng đàng hoàng. Ngài nhìn dưới góc độ một con người, một quân thần trung nghĩa mà đối đãi, thể hiện lòng từ bi của Ngài.
Đối với tướng Ô Mã Nhi, được bắt sống và đối xử tử tế: cho ăn, mặc,…sau khi báo công với tổ tông, Ngài tha bổng và cung cấp lương thực, thuốc men,.. cho họ về nước.
Đối với nội bộ, Ngài hiểu được mỗi người đều Phật tánh, Ngài tha thứ cho những quan tướng xin hàng và cho đốt đi tráp chứa thư xin hàng để khơi dậy Phật tánh và tinh thần phản quang tự kỷ của họ.
Ngoài chống quân Mông, Ngài còn lãnh đạo chống quân Ai Lao với tinh thần bảo vệ, không hủy diệt và biết đủ.
Khi chiến thắng, Ngài không tổ chức mừng công mà làm lễ cầu siêu cho quân dân ta và quân giặc.
Qua đó cho thấy Ngài không có tâm sát, mà thể hiện đầy đủ tinh thần Bi, Trí, Dũng.
Trong thời đại ngày nay, khi chiến tranh hiện đại đang diễn ra, ứng dụng Đạo-Đời có còn phù hợp nữa không? Ứng dụng vào cách bạn tu tập, trải nghiệm , quan sát như thế nào?
Chân lý không bao giờ thay đổi. Tâm từ bi, tâm giải thoát luôn phù hợp với mọi thời đại, chỉ là có đủ nhân duyên để thực hành hay không.
Tâm của Ngài là tâm của Bậc giác ngộ. Ngài luôn cầu hòa để cho dân các nước đều an ổn, tâm Ngài luôn an định trong mọi hoàn cảnh dù là khi ngồi trên ngai vàng hay đang trên đường chiến đấu. Ngài dùng mọi phương tiện thiện xảo để tình huống, vấn đề luôn được chuyển hóa một cách tốt đẹp nhất. Dù ở vị trí nào Ngài cũng tròn vai.
Chúng ta thật may mắn, đủ duyên được kết duyên với Ngài, được biết đến đường đời cũng như đường đạo của Ngài. Việc của chúng ta là học và hành như thế nào những đức hạnh của Ngài vào trong đời sống của chúng ta. Chúng ta sẽ cùng học, cùng chia sẻ trong buổi Trà đàm tiếp theo.
Nam mô Trúc Lâm Yên Tử Phật Hoàng Trần Nhân Tông./.
Ngày 15/03/2026
