TRÀ ĐÀM SỐ 2: ĐẠO VÀ ĐỜI CỦA PHẬT HOÀNG TRẦN NHÂN TÔNG
Giai đoạn Ngài làm vua thời hậu chiến
Có những buổi gặp gỡ không chỉ để nghe thêm một câu chuyện lịch sử, mà để mình soi lại chính mình. Buổi trà đàm số 2 với chủ đề “Đạo và Đời của Phật Hoàng Trần Nhân Tông” đã để lại trong mình rất nhiều lắng đọng như thế. Khi nhắc đến Phật Hoàng Trần Nhân Tông, người ta thường nhớ đến Ngài như một vị vua anh minh, một vị thiền sư giác ngộ, một bậc vĩ nhân của dân tộc. Nhưng càng học và càng quán chiếu, mình càng thấy điều đáng quý nhất nơi Ngài không chỉ là những chiến công hay dấu ấn lịch sử, mà chính là cách Ngài sống trọn vẹn giữa đạo và đời. Ngài là người đã đi qua chiến tranh, quyền lực, trách nhiệm, mất mát và cả những giằng co rất con người… Nhưng sau tất cả, vẫn giữ được trí tuệ, lòng từ bi và một tâm nguyện lớn vì dân, vì nước, vì con người.
Khi một bậc minh quân trị nước bằng trí tuệ và lòng thương
Sau hai cuộc kháng chiến chống quân Nguyên – Mông đầy khốc liệt, điều đầu tiên Phật Hoàng nghĩ đến không phải là công trạng hay phần thưởng cho triều thần, mà là đời sống của nhân dân. Ngài chọn miễn giảm thuế, chăm lo dân sinh, khôi phục sản xuất, ổn định lòng người, lấy dân làm gốc để dựng lại đất nước sau chiến tranh. Chỉ một điều đó thôi cũng đã đủ cho mình thấy được tầm vóc của một con người lớn: Người thật sự có đạo đức và trí tuệ, Người luôn đặt lợi ích chung lên trên cái riêng của mình.
Điều làm mình kính phục hơn nữa là lòng từ bi của Ngài. Trong thời loạn lạc, thay vì nuôi tâm hơn thua, chấp lỗi hay trừng phạt bằng oán khí, Ngài vẫn mở đường cho những người từng sai lầm được sửa sai và tiếp tục cống hiến. Đó không phải là sự mềm yếu. Đó là bản lĩnh của một người có trí tuệ và từ bi đủ lớn. Bởi đôi khi, điều khó nhất không phải là chiến thắng người khác mà là vượt qua cái tôi muốn hơn thua, muốn phán xét, muốn giữ mãi những tổn thương trong lòng mình.
Bài học lớn nhất có lẽ vẫn là: quay về tu sửa chính mình.
Nghe câu chuyện về Phật Hoàng, mình thấy rõ hơn một điều: Chúng ta thường nghĩ muốn thay đổi cuộc đời thì phải thay đổi hoàn cảnh, thay đổi người khác, thay đổi thế giới bên ngoài. Nhưng thật ra, mọi sự chuyển hóa bền vững đều bắt đầu từ bên trong. Phật Hoàng đã sống rất sâu sắc tinh thần ấy. Ngài không chỉ giữ nước, trị quốc, mà còn là người luôn biết tu thân, biết chế ngự bản thân, biết sống có giới hạnh, có trách nhiệm, có lý tưởng và có chiều sâu nội tâm. Ngẫm lại đời sống của mình hôm nay cũng vậy. Nếu trong gia đình, mỗi người biết bớt đi một chút tham - sân - si, biết nhẫn hơn một chút,biết lắng nghe hơn một chút, biết vị tha hơn một chút… thì có lẽ rất nhiều xung đột đã không cần phải xảy ra. Nếu mỗi người có thể giữ được hòa khí trong gia đình, tử tế trong các mối quan hệ, chừng mực trong lời nói và bình an trong tâm mình, thì đó cũng đã là một cách đưa đạo vào đời rất thật. Đạo không phải điều gì quá xa xôi. Đạo nằm ngay trong cách mình sống mỗi ngày.
Điều xúc động nhất: những chia sẻ rất thật từ các thành viên Nhà An
Điều khiến mình đọng lại nhiều nhất sau buổi trà đàm không chỉ là những bài học từ cuộc đời của Phật Hoàng, mà còn là khi được lắng nghe những chia sẻ rất chân thật từ các thành viên Nhà An. Mỗi người một câu chuyện. Mỗi người một trải nghiệm riêng. Nhưng tất cả đều cho thấy một điều rất rõ: Khi mình thật sự quay về tu sửa bên trong, tâm và đời sống sẽ dần được chuyển hóa.
Có người học được cách buông xuống tổn thương
Có những chia sẻ khiến mình rất xúc động, bởi mình cảm nhận được một hành trình chuyển hóa rất thật. Có người từng mang trong lòng nhiều tổn thương, nhiều điều chưa thể buông. Nhưng sau một thời gian thực hành quán chiếu và học sống theo tinh thần từ bi, người ấy dần nhẹ hơn. Thay vì cứ giữ mãi những điều người khác đã làm với mình, họ bắt đầu học cách mở lòng, hiểu hơn và muốn sống có ích hơn cho người khác. Nghe đến đó, mình chợt thấy một điều rất đúng: Khi cái tôi bớt lại, lòng thương sẽ lớn lên. Và khi lòng thương đủ lớn, những vết thương trong lòng mình cũng sẽ dần được chữa lành.
Có người nhìn lại mình và thấy hổ thẹn để rồi muốn sống tốt hơn
Một chia sẻ khác cũng khiến mình lặng đi. Đó là cảm giác hổ thẹn khi soi mình trước lòng từ bi của Phật Hoàng. Giữa chiến tranh khốc liệt, Ngài vẫn giữ được lòng từ bi với cả những người bại trận, vẫn mở cho họ con đường sống, vẫn nghĩ đến sự siêu thoát cho những người đã ngã xuống. Trong khi đó, nhìn lại mình, đôi khi chỉ là những chuyện rất nhỏ trong gia đình thôi, mà mình vẫn còn chấp, còn cố, còn khó buông, còn chưa đủ bao dung. Sự hổ thẹn đó không làm người ta yếu đi. Ngược lại, nó khiến mình tỉnh ra. Bởi khi biết nhìn lại mình một cách thành thật, mình mới có cơ hội bước vào con đường chuyển hóa thật sự.
Có người thấm sâu bài học: “Tu thân – Tề gia – Trị quốc – Bình thiên hạ”
Một điều rất hay nữa được nhắc lại trong buổi trà đàm, đó là: Muốn giúp người khác đúng đắn và bền vững, trước hết phải quay về tu sửa chính mình. Nếu bên trong mình còn quá nhiều bất an, chấp ngã và phiền não, thì nhiều khi những gì mình trao đi vẫn còn lẫn rất nhiều cái tôi. Muốn đồng hành cùng gia đình, muốn nâng đỡ người khác, muốn phụng sự cộng đồng, trước hết phải học cách thắp sáng nội tâm của chính mình.
Đó có lẽ cũng chính là một trong những thông điệp lớn mà Phật Hoàng để lại: Không phải chỉ tu trong chùa mới là tu, mà là biết sống tỉnh thức giữa đời sống này, biết đưa sự hiểu biết, từ bi và đạo đức vào từng việc nhỏ mỗi ngày. Phật Hoàng cho mình thêm niềm tin rằng: đạo và đời hoàn toàn có thể đi cùng nhau. Điều mình rất cảm phục ở Phật Hoàng Trần Nhân Tông là Ngài không hề trốn tránh cuộc đời. Ngài đã từng tạm buông giấc mơ xuất thế để làm tròn vai của một người con hiếu thảo, một người cha, một vị vua, một người gánh vác sơn hà xã tắc. Ngài sống trọn với đời, nhưng không bị đời cuốn trôi. Ngài bước giữa trách nhiệm rất lớn, nhưng vẫn giữ được chí nguyện giải thoát. Chính điều đó cho mình thêm niềm tin rằng: Người sống giữa đời vẫn có thể tu. Người bận rộn vẫn có thể tỉnh thức. Người làm việc, chăm gia đình, lo cuộc sống… vẫn có thể đi trên con đường chuyển hóa nếu thật sự muốn.
Và có lẽ đây cũng là điều rất thực tế với tất cả chúng ta hôm nay. Một cá nhân sống tốt thì gia đình sẽ yên ấm hơn. Một gia đình yên ấm thì xã hội cũng sẽ bớt bất an hơn. Một tập thể, một doanh nghiệp hay một cộng đồng muốn phát triển bền vững, thì cũng cần bắt đầu từ việc chăm lo đời sống con người, nuôi dưỡng đạo đức, sự tử tế và tinh thần phụng sự.
Yên Tử – không chỉ là một nơi để đến, mà là một nơi để trở về
Mỗi năm, Nhà An đều có những chuyến trở về Yên Tử. Và mình tin, với nhiều người, đó không đơn thuần là một chuyến đi. Đó là một hành trình trở về với chính mình.
Trở về để lắng lại.
Trở về để nạp lại năng lượng.
Trở về để nghe rõ hơn tiếng nói bên trong.
Trở về để nhắc mình sống sâu hơn, chậm hơn, tỉnh hơn và sáng hơn.
Núi thiêng Yên Tử – nơi gắn liền với con đường tu hành của Phật Hoàng Trần Nhân Tông – từ lâu đã trở thành một chốn rất đặc biệt trong lòng nhiều người. Không phải ai cũng cần lên núi mới có thể tu.Nhưng đôi khi, mình vẫn cần một nơi để nhắc mình rằng: giữa cuộc sống nhiều vội vã này, mình vẫn có một con đường để quay về.
Điều quý nhất mình nhận được sau buổi trà đàm
Nghe từng chia sẻ của mọi người, mình càng tin hơn rằng: Giá trị mà Phật Hoàng để lại không chỉ nằm trong sử sách. Những điều ấy hoàn toàn có thể sống dậy trong đời sống hôm nay nếu mỗi người thật sự thực hành. Và có lẽ, điều quý nhất mà mình nhận được sau buổi trà đàm này chính là: Đạo không ở đâu xa, đạo nằm ngay trong cách mìnhsống, cách mình thương, cách mình buông và cách mình quay về với chính mình mỗi ngày.
Nam mô Trúc Lâm Yên Tử Phật Hoàng Trần Nhân Tông. 🙏 🙏🙏
Chia sẻ của chị Lan Anh và Bích sau buổi trà đàm số 2 chủ đề: “Phật Hoàng Trần Nhân Tông – Đạo và đời”.
